Một giá trị quan trắc chỉ thực sự hữu ích khi người kỹ thuật biết nó đến từ đâu, thay đổi ra sao và có liên quan gì đến trạng thái công trình. Từ yêu cầu ấy, Công ty Cổ phần Thủy điện A Vương (AVC) xây dựng Web Dashboard giám sát an toàn đập, đưa dữ liệu, vị trí cảm biến, cảnh báo và báo cáo về cùng một hệ thống.
Tập hợp những mảnh dữ liệu rời
Công tác quan trắc đập theo dõi nhiều đại lượng cùng lúc: nhiệt độ bê tông, độ mở khe nhiệt, áp lực thấm và đẩy nổi, lưu lượng thấm, ứng suất, biến dạng. Những con số này thay đổi theo thời gian và phân bố ở nhiều vị trí trên công trình. Khi dữ liệu nằm trong các tệp và bảng riêng, người sử dụng phải lọc số liệu, dựng biểu đồ, tìm lại mã cảm biến rồi đối chiếu bản vẽ mới có thể đánh giá một dấu hiệu cần chú ý.
Nhóm thực hiện bắt đầu từ việc chuẩn hóa danh mục trạm, mã cảm biến, loại thông số, đơn vị đo, thời điểm ghi nhận và vị trí thiết bị. Dữ liệu sau đó được tổ chức trong cơ sở dữ liệu tập trung để có thể truy vấn theo khu vực, nhóm cảm biến hoặc khoảng thời gian. Đây là phần nền của dự án: một số đo được ghi nhận nhất quán sẽ phục vụ nhiều cách xem và nhiều kỳ báo cáo, thay vì phải xử lý lại từ đầu mỗi khi cần phân tích.
Xây dựng giao diện giám sát tập trung
Trên trang tổng quan, phần mềm đưa ra giá trị mới nhất, thời điểm cập nhật, độ trễ dữ liệu và những điểm đo cần kiểm tra. Giá trị thiếu hoặc không hợp lệ được tách riêng. Sự phân biệt này có ý nghĩa trong vận hành: một cảm biến lỗi hay dữ liệu về chậm cần được kiểm tra theo cách khác với một thông số quan trắc đang biến động.
Từ trang tổng quan, người dùng có thể mở biểu đồ xu thế để xem lịch sử một điểm đo, dùng bản đồ nhiệt để nhận biết trạng thái nhiều cảm biến theo thời gian, hoặc so sánh các cảm biến cùng nhóm. Dữ liệu mực nước và lưu lượng hồ chứa được đưa vào để đặt biến động quan trắc trong bối cảnh vận hành. Phần mềm còn gắn giá trị và màu trạng thái lên các mặt cắt MCD-1, MCD-2, MCD-11 cùng những hình phối cảnh 3D. Chọn một cảm biến trên hình sẽ mở biểu đồ lịch sử tương ứng, nối liền vị trí trên đập với diễn biến của số đo.
Hình ảnh: Trang tổng quan của Web Dashboard
Hình ảnh: Biểu đồ lưu lượng thấm qua thân đập
Hình ảnh: Biểu đồ Radar theo dõi các nhóm dữ liệu
Hình ảnh: Số liệu của cảm biến được thể hiện trên mặt cắt
Cảnh báo có kiểm chứng, tích hợp AI và có người chịu trách nhiệm
Dashboard kết hợp cảnh báo theo ngưỡng kỹ thuật với một phép sàng lọc thống kê gọi là Z-score. Phép tính này chỉ ra giá trị mới nhất lệch nhiều đến đâu so với phân bố dữ liệu của cùng điểm đo trong khoảng thời gian đang xem. Nó giúp đưa những biến động đáng chú ý lên đầu danh sách kiểm tra, kể cả khi người dùng đang theo dõi nhiều cảm biến. Kết quả ấy phải được đối chiếu với chất lượng phép đo, lịch sử vận hành và mực nước hồ trước khi đưa ra nhận định về công trình.
Cùng nguồn dữ liệu đó, báo cáo tháng tự tổng hợp các giá trị lớn nhất, nhỏ nhất, thời điểm xuất hiện, bảng thống kê và biểu đồ theo nhóm quan trắc; bản báo cáo có thể in hoặc xuất PDF. Phần mềm có nhận định theo quy tắc nội bộ và chức năng tích hợp tạo nhận định bằng AI(Open AI) qua máy chủ, lưu lại để người dùng đọc và đối chiếu. Các nội dung do hệ thống gợi ý được cán bộ chuyên môn rà soát trước khi đưa vào báo cáo chính thức.
Hình ảnh: Một trang báo cáo tháng có tích hợp AI phân tích
Giải pháp phần mềm tối ưu hóa được công việc của nhân viên vận hành đập
Từ ngày 01/4/2026, phần mềm này được áp dụng tại Phân xưởng Vận hành. Việc tra cứu, so sánh và lập báo cáo được thực hiện từ một nguồn dữ liệu chung, giúp giảm những thao tác lặp lại và đưa các điểm cần chú ý đến người vận hành một cách trực quan.
Các ngưỡng cảnh báo luôn được đối chiếu với hồ sơ thiết kế và quy trình quan trắc trước khi dùng làm căn cứ chính thức nên hệ thống trở thành công cụ giám sát tin cậy trong vận hành. Việc kiểm tra dữ liệu đầu vào, phân quyền, sao lưu và theo dõi độ trễ cũng cần được duy trì.
Việc số hóa dữ liệu quan trắc đến phần mềm giám sát giúp hình thành một nơi tra cứu chung, hiển thị trực quan, thuận lợi hơn cho việc theo dõi xu thế và trao đổi giữa các bộ phận chuyên môn. Với Thủy điện A Vương, đây là bước triển khai chuyển đổi số gắn trực tiếp với nhiệm vụ quản lý kỹ thuật: đưa số liệu đến đúng người cần xem, trình bày rõ những dấu hiệu cần kiểm tra và hỗ trợ cán bộ đưa ra nhận định trên cơ sở dữ liệu.
Minh Phong – PXVH – AVC
